Artykuły

Rozwój nowoczesnej gospodarki wymaga wykwalifikowanych kadr – inżynierów i specjalistów potrafiących odpowiadać na aktualne wyzwania rynku pracy. Politechnika Warszawska Filia w Płocku przypomina o trwającej rekrutacji na studia stacjonarne oraz niestacjonarne (zaoczne) I i II stopnia.

W ofercie płockiej Filii PW znajdują się kierunki o wysokim potencjale rynkowym, przygotowane z myślą o potrzebach przemysłu i biznesu:

BudownictwoInżynieria środowiskaMechanika i budowa maszynTechnologia chemicznaPrzemysłowe zastosowania informatykiEkonomiaZarządzanie i marketing w gospodarce cyfrowej

Studia w PW Filii w Płocku to nie tylko prestiżowy dyplom czołowej polskiej uczelni technicznej, ale również praktyczna wiedza zdobywana w nowoczesnych laboratoriach oraz doskonałe warunki do łączenia nauki z pracą zawodową.

Jak dołączyć do grona studentów?

Rejestracja kandydatów odbywa się drogą elektroniczną. Więcej informacji o harmonogramie, szczegółowych warunkach przyjęć oraz opisać kierunków znajduje się na oficjalnej stronie internetowej uczelni:

🔗 https://www.pw.plock.pl/Rekrutacja

Szanowni Państwo!

Serdecznie zapraszamy do oddania głosów na projekty zgłoszone do 7. edycji Budżetu Obywatelskiego Mazowsza. Głosowanie potrwa do 7 września. Szczegółowe informacje o projektach oraz o sposobie oddawania głosów znajdują się na stronie https://bom.mazovia.pl

„Samorząd terytorialny jest podstawową formą organizacji lokalnego życia publicznego. Jednostki samorządu terytorialnego posiadają osobowość prawną jako istniejące z mocy prawa wspólnoty mieszkańców danego terytorium. Samorząd terytorialny wykonuje w ramach ustaw istotną część zadań publicznych, z wyłączeniem zadań zastrzeżonych ustawowo do kompetencji administracji rządowej. Jednostki samorządu terytorialnego wykonują przysługujące im zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców.” (Ustawa Konstytucyjna z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym, Dz.U. 1992, nr 84, poz. 426 z późn. zm. art. 70 ust. 1, 2 i art. 71 ust. 1, 2).

Reforma administracyjna państwa z 1998 roku zasadniczo zmieniła ustrój terytorialny Polski. Kluczowe akty prawne były przyjmowane etapami:

5 czerwca 1998 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił:

Ustawę o samorządzie powiatowym,Ustawę o samorządzie wojewódzkim orazUstawę o administracji rządowej w województwie.

24 lipca 1998 roku dopełniono reformę poprzez przyjęcie:

Ustawy o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa,Ustawy o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa.

13 października 1998 roku uchwalono Ustawę – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, która była aktem porządkującym.

Reforma weszła w życie 1 stycznia 1999 roku i to wtedy utworzono samorządy na poziomie powiatu i województwa (samorządy gminne funkcjonowały już wcześniej, od 1990 roku). Dzięki wprowadzeniu tych zmian przywrócono dualizm władzy, dokonując jej wyraźnego podziału na administrację rządową oraz samorząd terytorialny. Kolejne ustawy precyzowały podział kompetencji i zadań pomiędzy poszczególnymi organami.

W czerwcu 2026 r. w Larnace na Cyprze odbyło się seminarium ESPON pn. Mind the gap: Addressing cognitive distance to territorial cohesion (Uwaga na lukę: pokonywanie barier poznawczych w celu wzmacniania spójności terytorialnej), zorganizowane we współpracy z Cyprem, z racji jego prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Wydarzenie zgromadziło reprezentantów administracji publicznej z różnych państw europejskich oraz środowiska naukowego, zaangażowanych w zagadnienia związane z polityką spójności UE, rozwojem regionalnym i stymulowaniem rozwoju innowacji. Uczestniczyły w nim także przedstawicielki Mazowieckiego Biura Planowania Regionalnego w Warszawie. Tematem przewodnim seminarium były zróżnicowania regionalne, których nabierają szczególnego znaczenia w kontekście toczących się prac i debat nad przyszłością polityki spójności po 2027 r.

W trakcie sesji plenarnych dyskutowano o kierunkach wzmacniania odporności i konkurencyjności regionów europejskich w warunkach narastających wyzwań gospodarczych, geopolitycznych i środowiskowych. Podkreślano, że odpowiedzią na współczesny „polikryzys” powinno być budowanie odporności poprzez modernizację strukturalną, rozwój potencjału innowacyjnego oraz wzmacnianie pozycji regionów w europejskich łańcuchach wartości, przy jednoczesnym zachowaniu otwartości gospodarki. Wskazywano również na potrzebę odejścia od postrzegania rozwoju wyłącznie przez pryzmat wzrostu gospodarczego na rzecz podejścia uwzględniającego Cele Zrównoważonego Rozwoju. W tym kontekście przedstawiono także założenia prac prowadzonych w ramach sieci AE4RIA nad kształtowaniem agendy rozwoju po 2030 r.

Istotnym wątkiem była także rola potencjałów regionalnych i współpracy międzyregionalnej. Podkreślano, że skuteczny rozwój powinien opierać się na istniejących zasobach wiedzy i kompetencjach. Wskazano jednocześnie, że potencjał współpracy międzyregionalnej w Unii Europejskiej pozostaje w znacznym stopniu niewykorzystany i wymaga bardziej świadomego doboru partnerów w oparciu o kompetencje i zasoby deficytowe oraz podejścia ukierunkowanego terytorialnie (place-based) i skoncentrowanego na konkretnych obszarach działalności (activity-specific).

Dyskusja poświęcona była także najnowszym wynikom projektu ESPON ACCORD, w ramach którego analizowano możliwości ograniczania luki w potencjale wiedzy i innowacji pomiędzy regionami Europy poprzez wzmacnianie własnych potencjałów oraz rozwój współpracy międzyregionalnej. W dyskusji podkreślono znaczenie aktywnej roli władz regionalnych w rozwoju sieci współpracy regionów UE w obszarze innowacyjności. Zwrócono również uwagę, że długofalowe wzmacnianie konkurencyjności Europy wymaga nie tylko dostosowywania się do zmian zachodzących w globalnych łańcuchach wartości, lecz przede wszystkim rozwijania zdolności europejskich regionów do identyfikowania i odpowiadania na przyszłe potrzeby społeczne, gospodarcze i technologiczne, które będą kształtować pozycję Europy w świecie oraz decydować o źródłach jej przewag konkurencyjnych.

Przedstawiono również rezultaty projektu ESPON STARTER dotyczącego wpływu realizacji koncepcji otwartej autonomii strategicznej Unii Europejskiej na rozwój regionów. Analizy obejmowały m.in. skutki dywersyfikacji dostaw surowców krytycznych i paliw kopalnych, wpływ umów o wolnym handlu na bezpieczeństwo dostaw oraz konsekwencje potencjalnych zakłóceń w globalnych łańcuchach dostaw wywołanych napięciami geopolitycznymi. Szczególną uwagę poświęcono analizie skutków dywersyfikacji importu paliw kopalnych. Wnioski wskazują, że dywersyfikacja obniża ceny gazu i pośrednio ogranicza wzrost cen energii elektrycznej, a skoordynowane działania na poziomie UE, zgodne ze strategią REPowerEU, są skuteczniejsze niż działania państw członkowskich podejmowane indywidualnie.

Osobny panel poświęcono specyfice regionów wyspiarskich. Zwrócono uwagę, że uwarunkowania wynikające z wyspiarskiego charakteru terytorium wpływają na konkurencyjność, dostępność i spójność terytorialną, a w konsekwencji na jakość życia mieszkańców. Zaznaczono również, że skuteczne ograniczanie barier ma kluczowe znaczenie dla pełnego wykorzystania potencjału rozwojowego regionów i państw wyspiarskich.

Integralną częścią seminarium były warsztaty poświęcone transformacji cyfrowej, zielonej transformacji oraz mieszkalnictwu i presji inwestycyjnej na tereny otwarte.

W trakcie warsztatu dotyczącego transformacji cyfrowej omówiono wyniki projektu ESPON DIGIREG, obejmującego kompleksową ocenę poziomu transformacji cyfrowej regionów europejskich, uwzględniającego zasoby infrastrukturalne, umiejętności cyfrowe i korzyści ekonomiczne. Zaprezentowano także interaktywne narzędzie ESPON LORDIMAS wspierające samorządy lokalne, metropolitalne i regionalne w ocenie stopnia wykorzystania technologii cyfrowych oraz wyniki projektu ESPON DHAK analizującego wpływ „cyfrowych pomocników” na ograniczanie nierówności cyfrowych i wzmacnianie spójności cyfrowej.

Sesja poświęcona zielonej transformacji koncentrowała się na kwestiach transformacji przemysłowej i rozwiązaniach ukierunkowanych na adaptację do zmian klimatu. Zaprezentowano wyniki projektów ESPON RE-INDUSTRY, GILL i READAPT. Dotyczyły one uwarunkowań rozwoju zielonych i energochłonnych gałęzi przemysłu w regionach, metody określania zapotrzebowania na zieloną infrastrukturę na poziomie lokalnym i wdrażania rozwiązań opartych na przyrodzie (Nature-based Solutions). Wskazano, że rozwój nowych gałęzi przemysłu wymaga wsparcia na poziomie krajowym i UE, ponieważ wiele czynników warunkujących ich konkurencyjność pozostaje poza zakresem oddziaływania władz regionalnych. Zwrócono również uwagę na utrzymujące się braki danych dotyczących zielonej infrastruktury i usług ekosystemowych na poziomie lokalnym oraz niewystarczające działania polityczne w zakresie adaptacji do zagrożeń związanych z suszą i pożarami.

Podczas sesji dotyczącej mieszkalnictwa wskazano wnioski z projektów ESPON HOUSE4ALL i METROLAND dotyczących zróżnicowania sytuacji mieszkaniowej w Europie, przyczyn pogłębiającego się kryzysu oraz możliwości ograniczania zajmowania nowych terenów pod zabudowę poprzez lepsze wykorzystanie istniejących zasobów. Podkreślono znaczenie analiz przestrzennych oraz dostosowania instrumentów polityki mieszkaniowej do lokalnych uwarunkowań. Przedstawiono także przykłady dobrych praktyk, realizowanych w ramach programu URBACT, pokazując różnorodne podejście do poprawy dostępności mieszkań i efektywniejszego gospodarowania istniejącym zasobem mieszkaniowym. Udział w seminarium ESPON był okazją do zapoznania się z najnowszymi wynikami badań oraz kierunkami rozwoju europejskiej polityki terytorialnej. Wydarzenie umożliwiło również pogłębienie wiedzy na temat działalności programu ESPON oraz jego roli jako europejskiej platformy wspierającej tworzenie polityk publicznych opartych na analizach terytorialnych i wymianie doświadczeń między państwami i regionami. Uczestnictwo w seminarium potwierdziło znaczenie aktywnego udziału Polski i polskich regionów w inicjatywach ESPON oraz korzystania z wypracowanych w ich ramach wyników badań i dobrych praktych.

Szanowni Państwo!

Zachęcamy do zapoznania się z nowym zeszytem periodyku naukowego MAZOWSZE Studia Regionalne, wydawanego przez Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego w Warszawie. W numerze znajdą Państwo artykuły o słynnej w czasach II Rzeczypospolitej Radiostacji Transatlantyckiej w Babicach oraz o procesach nadawania i utraty praw miejskich na Mazowszu. Zapraszamy również do zapoznania się z tekstami o transakcjach na rynku nieruchomości w miejskim obszarze funkcjonalnym Siedlec oraz o wizji poprawy efektywności transportowej Zakopanego. Uzupełnieniem numeru są relacje z konferencji oraz esej o aspektach projektowania opakowań.

Życzymy miłej lektury.

W numerze:

Radiostacja Transatlantycka w Babicach jako dominanta krajobrazowa i symbol nowoczesności II RzeczypospolitejModelowa wizja poprawy efektywności transportowej – studium przypadku Miasta ZakopanegoProcesy nadawania i utraty praw miejskich na Mazowszu od średniowiecza do współczesnościTransakcje na rynku nieruchomości w miejskim obszarze funkcjonalnym Siedlec w latach 2016–2023Zrównoważony rozwój warunkiem funkcjonowania turystyki wiejskiejSprawozdanie z konferencji Sustainable Industry Lab 2026Seminarium Rola parków miejskich w kształtowaniu klimatu miastaEstetyczne, komunikacyjne i środowiskowe aspekty projektowania opakowań

Tematem konferencji zorganizowanej w maju 2026 r. przez Stowarzyszenie Metropolia Warszawa były wyzwania samorządów w kształtowaniu polityki rozwoju obszarów metropolitarnych, obecnie i w przyszłości. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele metropolii, miejskich obszarów funkcjonalnych, miast i gmin z różnych regionów Polski, a także przedstawiciele środowiska naukowego i eksperci zajmujący się problematyką metropolii. Wydarzenie stanowiło przestrzeń do wymiany doświadczeń dotyczących współpracy między samorządami oraz debaty na temat przyszłości polskich metropolii w kontekście wyznaczania nowych kierunków dla polityki miejskiej.

Konferencję rozpoczęto od przedstawienia rysu historycznego budowania relacji wewnątrzmetropolitalnych od 2004 r. Przybliżono ewolucję współpracy – od wspólnej realizacji zadań własnych gmin do budowania zaufania, opierającego się na złożonych, kompleksowych projektach, odzwierciedlających faktyczne powiązania funkcjonalne jednostek samorządu terytorialnego Metropolii Warszawy.

Zaprezentowano rezultaty wdrażania Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) z perspektywy finansowej 2014–2020 oraz pierwsze efekty ZIT z perspektywy 2021–2027 (m. in. infrastruktura transportu rowerowego, parkingi Park&Ride, wspólny bilet metropolitalny), podkreślając rolę efektywnego systemu zarządzania w strukturach stowarzyszenia. Zaakcentowano, że kluczem do tych sukcesów jest rola lidera (m.st. Warszawy, posiadającego dostateczne zaplecze organizacyjne i kadrowe) oraz wzajemne zaufanie 40 podmiotów tworzących metropolię. Zwrócono uwagę na znaczenie konsekwentnie realizowanej spójnej wizji, integrującej inicjatywy służące wszystkim mieszkańcom i znajdującej odzwierciedlenie w Strategii rozwoju metropolii warszawskiej do 2040 roku.

W dalszej części konferencji uczestnicy dyskutowali o przyszłości współpracy metropolitalnej w kontekście zmian instytucjonalnych i finansowych. Wśród czynników mogących wpływać na trwałość partnerstw samorządowych wskazywano m.in. ograniczenie liczby kadencji włodarzy gmin i miast, a także transakcyjny charakter współpracy, który w przypadku braku nowych mechanizmów wspólnego finansowania może skutkować osłabieniem lub zakończeniem części partnerstw po zakończeniu realizacji obecnych inwestycji. Uczestnicy debaty podkreślali jednak, że wypracowane dotychczas mechanizmy współpracy, doświadczenie partnerów, infrastruktura instytucjonalna oraz relacje zbudowane pomiędzy samorządami i środowiskiem naukowym mogą zapewnić ciągłość działań pomimo przyszłych wyzwań.

Istotnym wątkiem konferencji były również prace nad nowymi rozwiązaniami legislacyjnymi dotyczącymi zarządzania obszarami metropolitalnymi. Poinformowano, że zaktualizowany projekt ustawy o zrównoważonym rozwoju miast i ich obszarów funkcjonalnych ma zostać skierowany w czerwcu do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Wskazywano jednocześnie na rosnące zainteresowanie tworzeniem indywidualnych rozwiązań ustawowych dla poszczególnych obszarów metropolitalnych – jako przykład przywołano prowadzone we Wrocławiu prace nad odrębnym projektem ustawy metropolitalnej. Część uczestników dyskusji wyrażała wątpliwości co do zasadności niektórych rozwiązań proponowanych w obecnym kształcieprojektu ustawy o zrównoważonym rozwoju miast i ich obszarów funkcjonalnych, a także realnych perspektyw ich wdrożenia, wskazując w tym kontekście m.in. na przedłużające się prace nad Strategią Rozwoju Polski do 2035 r.

Podczas panelu poświęconego przyszłości polityki spójności po 2027 r. omawiano wyzwania związane z nową perspektywą finansową Unii Europejskiej na lata 2028–2034. W dyskusji podkreślano potrzebę zagwarantowania odpowiedniej puli środków na realizację instrumentów terytorialnych oraz konieczność szybkiego określenia priorytetów inwestycyjnych i zasad finansowania nowych przedsięwzięć. Zwracano również uwagę na adekwatność planowanego poziomu finansowania oraz potencjalną potrzebę rozszerzenia zakresu wsparcia i kompetencji jednostek samorządu terytorialnego.

Przywołano również przykłady zmian zachodzących w systemie statystyki publicznej i polityki regionalnej, wskazując m.in. na planowany od 1 stycznia 2027 r. podział dotychczasowego podregionu statystycznego NUTS 3 obejmującego Bydgoszcz, Toruń oraz okoliczne powiaty na dwa odrębne obszary statystyczne. Zmiana ta została wskazana jako przykład procesów wpływających na sposób planowania i wdrażania polityki rozwoju w kolejnych latach.

Podczas konferencji zwracano uwagę, że współpraca ponad granicami administracyjnymi staje się szczególnie istotna w obliczu procesów depopulacji, starzenia się społeczeństwa oraz pogłębiającej się suburbanizacji. Zwracano uwagę, że rozwój obszarów funkcjonalnych wymaga nie tylko wspólnego finansowania przedsięwzięć, lecz także utrzymania zdolności do wspólnego planowania i reagowania na pojawiające się wyzwania. Wskazywano również na znaczenie terytorializacji polityki rozwoju i potrzebę jej szerszego uwzględniania w działaniach administracji centralnej.

24 kwietnia 2026 r. w Muzeum Mazowieckim w Płocku odbyła się konferencja pt. Świadomy Senior – zdrowie bez uzależnień, zorganizowana z inicjatywy Samorządu Województwa Mazowieckiego oraz Rady Seniorów Województwa Mazowieckiego. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele Mazowieckiego Biura Planowania Regionalnego w Warszawie – Oddziału Terenowego w Płocku. Podczas spotkania omówiono zagadnienia związane z promocją zdrowego stylu życia oraz profilaktyką uzależnień wśród osób starszych.

Konferencję otworzył Marszałek Województwa Mazowieckiego Adam Struzik, podkreślając znaczenie działań edukacyjnych i profilaktycznych skierowanych do seniorów w kontekście wyzwań demograficznych. Prelegentami byli praktycy z zakresu medycyny, psychologii i farmakologii, na co dzień pracujący z osobami starszymi. Seniorzy to niezmiernie ważna grupa, zarówno w wymiarze społecznym, jak i gospodarczym, dlatego zagadnienia poruszone podczas konferencji stanowią kluczowe wyzwania współczesnej polityki społecznej i zdrowotnej. Ważnym punktem programu było wystąpienie dr n. o zdr. Agnieszki Gonczaryk, Dyrektor Departamentu Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie, która przedstawiła projekty i działania realizowane w tym obszarze przez Departament. W trakcie spotkania poruszono również zagadnienia dotyczące sposobów spędzania wolnego czasu sprzyjających poprawie jakości życia i dobrostanu psychicznego seniorów, a także budowania i wzmacniania lokalnych sieci współpracy. Omówiono również działalność Rady Seniorów Województwa Mazowieckiego, w tym jej rolę jako organu doradczego i opiniodawczego w zakresie polityki senioralnej.

Szanowni Państwo!

Przed Państwem najnowszy 56 numer periodyku naukowego MAZOWSZE Studia Regionalne. Tym razem w zeszycie ciekawe artykuły historyczne – można przeczytać o początkach numeracji działek w Warszawie, dawnym kasynie oficerskim Twierdzy Modlin oraz planowaniu przestrzennym w Polsce w latach 1946–1961. Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z artykułem o kulturze jako czynniku rozwoju społeczno-gospodarczego. Uzupełnieniem numeru są relacje z wydarzeń poświęconych transformacji energetycznej.Życzymy miłej lektury.

W numerze:

Wprowadzenie numeracji porządkowej działek w Warszawie w 1784 roku jako element modernizacji przestrzeni miejskiejArcheologiczne badania wokół dawnego kasyna oficerskiego Twierdzy Modlin, w Nowym Dworze Mazowieckim100 lat planowania przestrzennego w Polsce na przykładzie Warszawy. Lata 1946–1961Kultura – jeden z czynników rozwoju społeczno-gospodarczego. Trendy w województwie mazowieckimZapewnienie przestrzeni dla transformacji energetycznej – Seminarium ESPONNotatka z XX Forum Operatorów Systemów i Odbiorców Energii i Paliw: Energetyka warszawska – osiągnięcia i wyzwania

W dniach 25–27 marca 2026 r., w siedzibie Centrum Giełdowego w Warszawie, przy ul. Książęcej 4, odbyła się kolejna edycja Polskiego Kongresu Klimatycznego. Wydarzenie o charakterze inwestycyjno-biznesowym skupiło liderów i ekspertów zaangażowanych w zieloną transformację, m.in. przedstawicieli rządu Rzeczypospolitej Polskiej, samorządów województw, w tym Samorządu Województwa Mazowieckiego, przedsiębiorstw, świata nauki, organizacji międzynarodowych, mediów oraz społeczeństwa obywatelskiego. Celem kongresu było przyspieszenie realizacji wspólnych priorytetów klimatycznych, energetycznych i gospodarczych na rzecz zrównoważonego rozwoju w Polsce oraz w Europie. Wydarzenie to zostało objęte patronatem honorowym Ministerstwa Energii, Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Aktywów Państwowych, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Ministerstwa Cyfryzacji.

Ostatniego dnia Kongresu, podczas trzech paneli eksperckich skoncentrowano się na zagadnieniach dotyczących m.in. odporności lokalnych gospodarek w odpowiedzi na postępujące zmiany klimatyczne oraz skutecznych sposobów przeprowadzenia przebudowy sektora energii, przy ścisłej współpracy jednostek samorządowych z inwestorami. Podkreślono istotne znaczenie transformacji energetycznej jako procesu zmiany modelu energetycznego opartego na paliwach kopalnych na rzecz odnawialnych źródeł energii, przy jednoczesnym zwiększaniu efektywności energetycznej, dywersyfikacji źródeł oraz budowie magazynów energii. Zaznaczono, iż przeprowadzenie skutecznej transformacji energetycznej będzie możliwe jedynie poprzez aktywizację społeczności lokalnej, modernizację infrastruktury technicznej przy wykorzystaniu funduszy zewnętrznych oraz skuteczne partnerstwo publiczno-prywatne.

W celu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, obniżenia kosztów energii i zredukowania śladu węglowego, wskazano na konieczność podjęcia skutecznych działań o charakterze holistycznym. Pani Janina Orzełowska, członek Zarządu Województwa Mazowieckiego, omówiła rolę województwa mazowieckiego w działaniach na rzecz poprawy jakości powietrza. Przyjęte strategie sektorowe i innowacyjne instrumenty wsparcia spełniają swoją funkcję przy wprowadzeniu zmian na poziomie lokalnym. Dobrym przykładem jest wdrożenie w 2019 r. programu Mazowsze dla czystego powietrza, skierowanego do wszystkich gmin z terenu województwa mazowieckiego, w celu wsparcia finansowego skutecznych działań antysmogowych. Kolejnym przykładem jest, realizowany w ramach projektu partnerskiego Mazowsze bez smogu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej (Fundusze Europejskie dla Mazowsza2021–2027), program Ekodoradca. Ma on na celu poprawę jakości powietrza poprzez stworzenie sieci ekspertów na terenie województwa mazowieckiego, współpracujących z mieszkańcami gmin w zakresie doradztwa technicznego (wymiany starych form ogrzewania i termomodernizacji budynków) oraz skutecznego pozyskiwania dofinansowania. Wskazano również na szczególną rolę nowego, autorskiego programu Samorządu Województwa Mazowieckiego – Mazowiecki Instrument Wsparcia Adaptacji do Zmian Klimatu Mazowsze dla klimatu 2026, który cieszy się dużym zainteresowaniem wśród beneficjentów. W ramach tego programu samorządy mają możliwość ubiegania się o dofinansowanie na zadania dotyczące realizacji: błękitno-zielonej infrastruktury sprzyjającej różnorodności biologicznej, retencjonowania wody deszczowej pochodzącej z powierzchni dachów budynków użyteczności publicznej oraz realizacji energooszczędnego oświetlenia zewnętrznego. Obecnie obserwuje się duże zaangażowanie gmin w tym zakresie, co prowadzi do poprawy jakości środowiska, a tym samym i komfortu życia mieszkańców. W panelu podkreślono rolę procesu magazynowania energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii, jako kluczowego rozwiązania w celu stabilizacji systemu energetycznego. Istotnym rozwiązaniem w tym zakresie może okazać się wykorzystanie metody Power-to-Heat (PtH/P2H), polegającej na przekształcaniu energii elektrycznej w ciepło użytkowe (dla sieci ciepłowniczych lub do magazynowania) w okresach nadpodaży energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii.

Podczas Kongresu poruszono również temat postępujących zmian klimatu oraz ich wpływu na tkankę miejską. Występowanie ekstremów pogodowych, w postaci upałów przeplatanych gwałtownymi opadami deszczu, wymaga podjęcia skoordynowanych działań adaptacyjnych, zarówno na poziomie lokalnym (miejskim), jak i krajowym. W realizacji tego celu istotną rolę odgrywa Strategia rozwoju województwa mazowieckiego 2030+ Innowacyjne Mazowsze[1] oraz Mazowiecki Instrument Aktywizacji Działkowców – Mazowsze dla działkowców 2026. Stanowią one ramy dla działań podejmowanych na poziomie lokalnym, poprzez oferowanie wsparcia w zakresie finansowania oraz integrowania błękitno-zielonej infrastruktury z planowaniem przestrzennym. W odpowiedzi na zmiany klimatu i ryzyko powodzi nawalnych przedstawione zostały rozwiązania służące kompleksowemu zarządzaniu wodami opadowymi oraz inwestycji w zakresie wykorzystania błękitno-zielonej infrastruktury na przykładzie miasta Gdańsk. Prelegenci wskazali na możliwość wykorzystania ekologicznej alternatywy dla gazu ziemnego jaką jest biometan, pozyskiwany w procesie uszlachetniania (oczyszczania) biogazu. Jego kluczowe znaczenie wynika m.in. z możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury gazowej, surowców pochodzących z utylizacji odpadów: organicznych, rolniczych i spożywczych, a także wysokiej kaloryczności oraz neutralności klimatycznej.

Ostatni panel dyskusyjny skoncentrowany był na odporności na zmiany klimatyczne, niskoemisyjnej infrastrukturze oraz konkurencyjnym przemyśle. Termin odporność został zdefiniowany jako suma podjętych działań w stosunku do zjawisk ekstremalnych, takich jak powodzie czy fale upałów, a także proces tworzenia bezpiecznych i trwałych obiektów przyjaznych dla środowiska. Z pojęciem odporności związany jest proces transformacji energetycznej, który obejmuje nie tylko zmiany technologiczne, ale społeczne i regulacyjne, wpływając na funkcjonowanie zarówno dużych przedsiębiorstw, jak i indywidualnych konsumentów. Pan Marcin Podgórski – Dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami, Emisji i Pozwoleń Zintegrowanych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego – podkreślił, że wspomaganiu procesu transformacji energetycznej służyć będą m.in. dokumenty strategiczne, programowe oraz instrumenty wsparcia takie jak: Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021-2027 (FEM), Wojewódzki Plan Transformacji Województwa Mazowieckiego, Mazowiecki Instrument Wspierania Społeczności Energetycznych czy program Mazowsze dla czystego powietrza. Mają one na celu m.in. dywersyfikację źródeł energii, rozwój rozproszonej energetyki prosumenckiej oraz poprawę jakości powietrza w regionie.

Ważnym elementem transformacji energetycznej w przejściu na gospodarkę niskoemisyjną jest tworzenie spółdzielni energetycznych. Ich głównym założeniem jest zrzeszanie lokalnych społeczności w celu osiągnięcia wspólnych korzyści gospodarczych, tj. zmniejszenie wydatków na energię elektryczną lub cieplną przy zwiększeniu udziału odnawialnych źródeł energii. Dzięki dostępnemu dofinansowaniu oraz ułatwieniom prawnym, spółdzielnie energetyczne mogą stanowić istotne narzędzie w osiąganiu lokalnej samowystarczalności energetycznej, prowadząc tym samym do redukcji emisji. Polski Kongres Klimatyczny był okazją do potwierdzenia, iż skuteczna transformacja energetyczna, oparta na odnawialnych źródłach energii, wymaga zintegrowanego podejścia, łączącego: zmiany prawne, inwestycje w infrastrukturę oraz aktywną współpracę sektora publicznego i prywatnego. Wprowadzone przez sektor publiczny (samorządy) skuteczne narzędzia, w postaci dokumentów strategicznych, programowych oraz instrumentów wsparcia, pozwalają na efektywną realizację inwestycji, podział ryzyka oraz skuteczne wdrożenie nowoczesnych procesów technologicznych (ekoinnowacji) na poziomie lokalnym. Tegoroczna edycja Polskiego Kongresu Klimatycznego ugruntowała swoją pozycję najważniejszej platformy dialogu pomiędzy administracją publiczną, biznesem i sektorem finansowym w obszarze transformacji energetycznej i gospodarczej.

[1] Przyjęta uchwałą nr 72/22 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 24 maja 2022 r.