„Samorząd terytorialny jest podstawową formą organizacji lokalnego życia publicznego. Jednostki samorządu terytorialnego posiadają osobowość prawną jako istniejące z mocy prawa wspólnoty mieszkańców danego terytorium. Samorząd terytorialny wykonuje w ramach ustaw istotną część zadań publicznych, z wyłączeniem zadań zastrzeżonych ustawowo do kompetencji administracji rządowej. Jednostki samorządu terytorialnego wykonują przysługujące im zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców.” (Ustawa Konstytucyjna z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym, Dz.U. 1992, nr 84, poz. 426 z późn. zm. art. 70 ust. 1, 2 i art. 71 ust. 1, 2).
Reforma administracyjna państwa z 1998 roku zasadniczo zmieniła ustrój terytorialny Polski. Kluczowe akty prawne były przyjmowane etapami:
5 czerwca 1998 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił:
- Ustawę o samorządzie powiatowym,
- Ustawę o samorządzie wojewódzkim oraz
- Ustawę o administracji rządowej w województwie.
24 lipca 1998 roku dopełniono reformę poprzez przyjęcie:
- Ustawy o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa,
- Ustawy o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa.
13 października 1998 roku uchwalono Ustawę – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, która była aktem porządkującym.
Reforma weszła w życie 1 stycznia 1999 roku i to wtedy utworzono samorządy na poziomie powiatu i województwa (samorządy gminne funkcjonowały już wcześniej, od 1990 roku). Dzięki wprowadzeniu tych zmian przywrócono dualizm władzy, dokonując jej wyraźnego podziału na administrację rządową oraz samorząd terytorialny. Kolejne ustawy precyzowały podział kompetencji i zadań pomiędzy poszczególnymi organami.